Ý nghĩa màu sắc ở các nước trên thế giới: một màu, nhiều cách hiểu

Cùng một màu có thể mang nghĩa trái ngược ở các nước: trắng là màu cưới ở phương Tây nhưng là màu tang ở Việt Nam và Trung Hoa; đỏ là may mắn ở Đông Á, là màu cô dâu ở Ấn Độ; cam là màu của nhà Orange ở Hà Lan; vạn thọ cam rực là hoa của lễ Người chết ở Mexico; người Brazil mặc đồ trắng đón giao thừa. Biết những khác biệt này giúp tránh thất lễ khi đi du lịch, làm ăn, hoặc tặng quà cho bạn bè nước ngoài.

Bảng so sánh nhanh

Bảng chỉ là xu hướng chung. Trong mỗi nước còn có nhiều khác biệt theo vùng, tôn giáo, thế hệ; đừng dùng nó như quy tắc tuyệt đối.

Những câu chuyện màu đáng biết

Màu cam của Hà Lan

Hoàng gia Hà Lan thuộc dòng họ Orange-Nassau, tên gọi bắt nguồn từ thân vương quốc Orange ở miền nam nước Pháp ngày nay. Màu cam vì thế thành màu của hoàng gia và của người Hà Lan. Trong Ngày của Vua (Koningsdag) hằng năm, đường phố Hà Lan nhuộm cam, và đội thể thao Hà Lan mặc áo cam, dù quốc kỳ không có màu cam.

Hoa vạn thọ ở Mexico

Trong lễ Día de los Muertos (Ngày của người đã khuất) cuối tháng 10 đầu tháng 11, người Mexico trang trí bàn thờ, mộ phần bằng hoa vạn thọ màu cam vàng rực. Theo quan niệm, màu và hương của hoa giúp dẫn đường cho linh hồn người thân trở về. Lễ hội này được UNESCO ghi danh là di sản văn hoá phi vật thể năm 2008. Đây là ví dụ cho thấy tang lễ, tưởng niệm không phải lúc nào cũng gắn với màu tối.

Đồ trắng đêm giao thừa ở Brazil

Ở Brazil, nhất là Rio de Janeiro, nhiều người mặc đồ trắng ra bãi biển đón giao thừa, cầu bình an cho năm mới. Phong tục có gốc từ các tín ngưỡng gốc Phi ở Brazil và ngày nay trở thành nét chung của nhiều người.

Bùa mắt xanh

Ở Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp và quanh Địa Trung Hải, người ta treo bùa hình con mắt màu xanh lam (thường gọi là nazar ở Thổ Nhĩ Kỳ) để chống "con mắt ác", tức ánh nhìn ghen tị mang điều xui. Những chiếc bùa thuỷ tinh xanh này là món quà lưu niệm phổ biến với du khách.

Ireland và màu xanh lá

Ireland được gọi là "Hòn đảo ngọc lục bảo" vì đồng cỏ xanh quanh năm. Trong ngày Thánh Patrick (17 tháng 3), người Ireland và cộng đồng gốc Ireland trên thế giới mặc đồ xanh lá, trang trí bằng cỏ ba lá.

Tiếng Nga: "đỏ" cũng là "đẹp"

Trong tiếng Nga cổ, từ "krasny" vừa có nghĩa là đỏ vừa có nghĩa là đẹp. Tên Quảng trường Đỏ ở Moskva được nhiều nhà nghiên cứu giải thích là ban đầu mang nghĩa "quảng trường đẹp", không liên quan tới màu gạch hay ý nghĩa chính trị sau này.

Màu trong lễ cưới khắp nơi

• Việt Nam, Trung Hoa: đỏ cho lễ truyền thống, trắng cho tiệc kiểu phương Tây.
• Ấn Độ: cô dâu Hindu thường mặc sari hoặc lehenga đỏ, hồng, với trang sức vàng; trắng tránh vì gắn với goá bụa trong truyền thống.
• Hàn Quốc: hanbok cưới truyền thống nhiều màu, áo cô dâu đỏ, xanh lục.
• Phương Tây: váy trắng phổ biến từ sau đám cưới Nữ hoàng Victoria năm 1840.

Lời khuyên khi tặng quà, đi du lịch

1. Tặng quà người Trung Hoa, Việt Nam: tránh gói giấy trắng hay đen trơn cho dịp vui; đỏ, vàng là an toàn.
2. Tặng hoa: ở một số nước châu Âu, hoa cúc gắn với tang lễ; hoa trắng có thể mang nghĩa buồn ở châu Á.
3. Dự đám cưới ở nước ngoài: tránh trùng màu áo cô dâu (trắng ở phương Tây, đỏ ở Ấn Độ và Trung Hoa).
4. Thiết kế, kinh doanh xuyên quốc gia: thử nghiệm với người dùng địa phương thay vì đoán ý nghĩa màu.

Góc nhìn hôm nay: màu không có nghĩa cố định

Ý nghĩa màu sắc là sản phẩm văn hoá, thay đổi theo thời gian và nơi chốn. Trắng từ màu tang thành màu cưới ở đô thị Việt; đen từ màu tang thành màu thời trang sang trọng. Người muốn đọc thêm có thể tìm các sách của sử gia Michel Pastoureau về lịch sử từng màu ở châu Âu, hoặc tham quan các bảo tàng dân tộc học để so sánh trang phục, đồ lễ của các nền văn hoá. Khi gặp một ý nghĩa màu "lạ", hỏi người địa phương luôn là cách tốt nhất.